ส่วนที่ 1 ข้อตกลงในการพัฒนางานตามมาตรฐานตำแหน่ง  

ประเด็นท้าทาย

เรื่อง การพัฒนาสมรรถนะการรู้เท่าทันข้อมูลและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง สถิติ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ด้วยรูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ข้อมูลจริงเป็นฐาน (Data-Based Learning) ร่วมกับชุดกิจกรรมสถิติและโปรแกรมตารางคำนวณ รายวิชาคณิตศาสตร์พื้นฐาน รหัสวิชา ค31101 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569

1. สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้และคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน

จากการจัดการเรียนรู้รายวิชาคณิตศาสตร์พื้นฐาน เรื่อง สถิติ ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 พบว่า ผู้เรียนส่วนหนึ่งยังขาดความสามารถในการเชื่อมโยงความรู้ทางสถิติกับข้อมูลและสถานการณ์จริง โดยเฉพาะการกำหนดคำถามทางสถิติ การจำแนกประชากรและกลุ่มตัวอย่าง การเลือกใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล การนำเสนอข้อมูลให้เหมาะสม การวิเคราะห์และแปลความหมายของค่าสถิติ ตลอดจนการใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจอย่างมีเหตุผล

นอกจากนี้ ผู้เรียนบางส่วนสามารถคำนวณค่าทางสถิติได้ตามขั้นตอน แต่ยังไม่สามารถอธิบายความหมายของผลการคำนวณ เปรียบเทียบข้อมูลหลายชุด ตรวจสอบความสมเหตุสมผลของข้อมูล หรือสื่อสารข้อค้นพบจากข้อมูลด้วยภาษาของตนเองได้อย่างชัดเจน ส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการรู้เท่าทันข้อมูลยังไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนด

ดังนั้น ผู้จัดทำข้อตกลงจึงริเริ่มพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ข้อมูลจริงเป็นฐาน (Data-Based Learning) ร่วมกับชุดกิจกรรมสถิติและโปรแกรมตารางคำนวณ เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ผ่านกระบวนการตั้งคำถาม เก็บรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล สร้างแผนภาพหรือกราฟ แปลความหมาย สรุปผล และนำเสนอข้อค้นพบจากข้อมูลจริงที่เกี่ยวข้องกับตนเอง โรงเรียน ชุมชน หรือสถานการณ์ร่วมสมัย อันจะนำไปสู่การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ทักษะการคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร และการใช้ข้อมูลเพื่อการตัดสินใจอย่างมีเหตุผล

2. วิธีการดำเนินการให้บรรลุผล

2.1 ศึกษาและวิเคราะห์หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 และฉบับปรับปรุง พุทธศักราช 2560 หลักสูตรสถานศึกษา และคำอธิบายรายวิชาคณิตศาสตร์พื้นฐาน รหัสวิชา ค31101 เพื่อกำหนดผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องสถิติ

2.2 วิเคราะห์ข้อมูลผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเดิมของผู้เรียน ผลการทดสอบก่อนเรียน การสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ และความคิดเห็นของผู้เรียน เพื่อนำมากำหนดประเด็นปัญหา ความต้องการจำเป็น และเป้าหมายการพัฒนาผู้เรียนเป็นรายบุคคล

2.3 ออกแบบและพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง สถิติ โดยใช้ข้อมูลจริงเป็นฐาน ประกอบด้วยกิจกรรมที่ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ทางสถิติ ดังนี้

• การตั้งคำถามทางสถิติจากสถานการณ์ใกล้ตัวหรือประเด็นที่ผู้เรียนสนใจ

• การกำหนดประชากร กลุ่มตัวอย่าง และวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล

• การจัดกระทำข้อมูล การนำเสนอข้อมูลด้วยตาราง แผนภาพ และกราฟที่เหมาะสม

• การวิเคราะห์ แปลความหมาย และสรุปผลจากข้อมูล

• การสื่อสารข้อค้นพบและการใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจอย่างมีเหตุผล

2.4 พัฒนาสื่อและเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ ได้แก่ ใบกิจกรรม ชุดข้อมูลจริง แบบฝึกทักษะ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ แบบประเมินสมรรถนะการรู้เท่าทันข้อมูล เกณฑ์การประเมินชิ้นงานหรือภาระงาน และแบบสอบถามความพึงพอใจของผู้เรียน โดยใช้โปรแกรมตารางคำนวณ เช่น Microsoft Excel หรือ Google Sheets เพื่อช่วยในการจัดกระทำ วิเคราะห์ และนำเสนอข้อมูล

2.5 นำชุดกิจกรรมและเครื่องมือที่พัฒนาขึ้นให้ครูในกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ คณะกรรมการวิชาการ และสมาชิกชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ร่วมตรวจสอบความถูกต้อง ความสอดคล้องกับหลักสูตร ความเหมาะสมของภาษา ความยากง่ายของกิจกรรม และความเที่ยงตรงของเครื่องมือวัดผล แล้วนำข้อเสนอแนะมาปรับปรุงพัฒนา

2.6 จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามรูปแบบ Data-Based Learning โดยเน้นการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ให้ผู้เรียนได้ปฏิบัติจริงเป็นรายบุคคลและรายกลุ่ม ผ่านการสำรวจข้อมูลจากบริบทจริง การใช้โปรแกรมตารางคำนวณในการวิเคราะห์ข้อมูล การอภิปรายแลกเปลี่ยนข้อค้นพบ และการนำเสนอผลงานทางสถิติ

2.7 ใช้การวัดและประเมินผลระหว่างเรียนและหลังเรียนอย่างหลากหลาย ได้แก่ แบบทดสอบก่อนเรียน–หลังเรียน การประเมินใบกิจกรรม การประเมินชิ้นงานการวิเคราะห์ข้อมูล การสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม และการประเมินการนำเสนอผลงาน โดยนำผลการประเมินมาวิเคราะห์เพื่อวางแผนพัฒนาผู้เรียนรายบุคคล

2.8 จัดกิจกรรมซ่อมเสริมและกิจกรรมส่งเสริมศักยภาพตามความแตกต่างของผู้เรียน เช่น คลิปวิดีโอสรุปบทเรียน ใบงานเสริมทักษะ การสอนแบบเพื่อนช่วยเพื่อน และการให้คำแนะนำรายบุคคล สำหรับผู้เรียนที่ยังไม่ผ่านเกณฑ์ รวมทั้งจัดภาระงานเชิงท้าทายสำหรับผู้เรียนที่มีศักยภาพสูง

2.9 สะท้อนผลการดำเนินงานร่วมกับผู้เรียน ครูในกลุ่มสาระการเรียนรู้ และสมาชิก PLC เพื่อนำข้อมูลไปปรับปรุงรูปแบบการจัดการเรียนรู้ ชุดกิจกรรม และเครื่องมือวัดประเมินผลอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งเผยแพร่แนวปฏิบัติที่ดีในระดับกลุ่มสาระการเรียนรู้หรือสถานศึกษา

3. ผลลัพธ์ที่คาดหวัง

3.1 เชิงปริมาณ

• นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่เรียนรายวิชาคณิตศาสตร์พื้นฐาน รหัสวิชา ค31101 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 ไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง สถิติ ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 70 ขึ้นไป

• นักเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 มีผลการประเมินสมรรถนะการรู้เท่าทันข้อมูล ได้แก่ การตั้งคำถาม การเก็บรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ การแปลความหมาย และการสื่อสารข้อมูล อยู่ในระดับดีขึ้นไป

• นักเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 สามารถสร้างและนำเสนอชิ้นงานทางสถิติจากข้อมูลจริง โดยมีผลการประเมินตามเกณฑ์รูบริกอยู่ในระดับดีขึ้นไป

• นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้โดยใช้ข้อมูลจริงเป็นฐาน ร่วมกับชุดกิจกรรมสถิติและโปรแกรมตารางคำนวณ โดยมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากขึ้นไป

3.2 เชิงคุณภาพ

นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีความรู้ ความเข้าใจ และความคิดรวบยอดเกี่ยวกับสถิติ สามารถตั้งคำถามทางสถิติ เลือกวิธีเก็บรวบรวมข้อมูล จัดกระทำและนำเสนอข้อมูล วิเคราะห์ แปลความหมาย และสื่อสารข้อค้นพบจากข้อมูลได้อย่างถูกต้องเหมาะสม

ผู้เรียนสามารถใช้โปรแกรมตารางคำนวณเป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์และนำเสนอข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ มีทักษะการคิดวิเคราะห์ การทำงานร่วมกับผู้อื่น การสื่อสาร และการใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจในชีวิตประจำวันหรือการศึกษาต่อได้อย่างมีเหตุผล ตลอดจนมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนคณิตศาสตร์และเห็นคุณค่าของสถิติในฐานะเครื่องมือสำคัญสำหรับการดำรงชีวิตในโลกที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล